Tình trạng thiếu hụt ube năm 2026 bắt nguồn từ việc khoai mỡ tím tươi khan hiếm tại Philippines. Từ giữa tháng 8, nước này đã tạm dừng xuất khẩu ube tươi và vật liệu nhân giống, còn ube đã chế biến, gồm cả bột ube, vẫn được xuất khẩu.

Với nhà sản xuất thực phẩm, rủi ro thật của thiếu hụt ube nằm ở giá nguyên liệu tăng, thời gian giao hàng dài hơn và nhiều sản phẩm chứa rất ít ube thật. Bài viết giải thích điều gì đã thay đổi và những gì doanh nghiệp cần thống nhất với nhà cung cấp để giữ nguồn bột khoai mỡ ổn định.

Mục Lục Bài Viết

Philippines tạm dừng xuất khẩu ube – Điều gì đã xảy ra?

Để giảm thiếu hụt ube trong nước, Philippines đã dừng xuất khẩu ube tươi và vật liệu nhân giống vô thời hạn, trong khi ube chế biến vẫn được xuất khẩu. Các thông tin chính gồm:

Cơ quan và thời điểm: Cục Công nghiệp Thực vật (Bureau of Plant Industry) thuộc Bộ Nông nghiệp Philippines áp dụng lệnh tạm dừng từ giữa tháng 8/2026 và công bố ngày 14/9/2026.
Phạm vi áp dụng: Ube tươi và vật liệu nhân giống, dù dùng để ăn, để trồng hay để nghiên cứu.
Không áp dụng: Ube chế biến ở mọi dạng như bột, nghiền, mứt và paste. Ngày 6/10/2026, Bộ trưởng Nông nghiệp làm rõ lệnh này nhắm vào ube thô chưa qua xử lý, loại có thể đem đi trồng.
Lý do: Philippines đang thiếu giống và muốn giữ các giống ube trong nước không bị trồng ở nước khác, trong lúc mở rộng sản xuất.

Bộ Nông nghiệp Philippines cũng dành 300 triệu peso để mở rộng vùng trồng ube, bắt đầu bằng kế hoạch thêm 1.000 ha trong năm đầu tiên.

Nguyên nhân nào gây ra thiếu hụt ube?

Thiếu hụt ube đã xuất hiện từ trước khi có lệnh tạm dừng. Lệnh này chính là phản ứng trước tình trạng đó. Nhiều yếu tố cùng tác động:

Sản lượng giảm: Sản lượng ube của Philippines giảm 1,63%, từ 13.381 tấn năm 2024 xuống 12.483 tấn năm 2025.
Thời tiết: Mưa thất thường, hạn hán kéo dài và bão mạnh hơn làm hư hại mùa vụ, khiến nông dân khó giữ được giống tốt.
Khó mở rộng nhanh: Ube được trồng từ củ chứ không từ hạt. Nhiều nông hộ nhỏ bán hết củ thu hoạch thay vì giữ lại làm giống, nên giống mới luôn khan hiếm.
Cơn sốt ube ở nước ngoài: Đồ uống và món tráng miệng vị ube lan nhanh ở các thị trường nhập khẩu. Tại Hàn Quốc, nhiều chuỗi café, tiệm bánh và cửa hàng tiện lợi lớn ra món ube từ tháng 4/2026. Ít nhất một chuỗi đã gặp khó khi mua bột ube Philippines trước ngày ra món.
Xuất khẩu tăng: Năm 2025, Philippines xuất khẩu gần 1,7 triệu kg sản phẩm ube, tăng 20,4% so với năm 2024, trong đó gần một nửa sang Mỹ. Anh, Ý và Trung Đông cũng là những thị trường mua lớn, nên các nước này cùng tranh một lượng nguyên liệu có hạn.

Thiếu hụt ube tác động thế nào đến người mua bột khoai mỡ?

Vì bột vẫn được xuất khẩu, thiếu hụt ube ảnh hưởng chủ yếu đến chi phí, thời gian và chất lượng, hơn là khả năng mua hàng. Doanh nghiệp nên lường trước các tác động sau:

Áp lực giá: Khi ube tươi khan hiếm, nguyên liệu làm bột đắt hơn và điều này có thể phản ánh vào báo giá.
Thời gian giao hàng dài hơn: Nhà cung cấp chỉ dựa vào một vùng nguyên liệu có thể cần thêm thời gian cho đơn lớn hoặc đơn gấp.
Nguyên liệu thay thế xuất hiện nhiều hơn: Các nhà sản xuất đang chuyển sang dạng chế biến và nguyên liệu tím khác. Khoai lang tím là lựa chọn thay thế dễ thấy nhất khi màu sắc quan trọng hơn hương vị.
Rủi ro ghi nhãn: Một số sản phẩm bán dưới tên ube có thể chứa rất ít ube thật. Nếu nhãn ghi ube, nguyên liệu phải là ube.

Nguồn thay thế – Ube trồng tại Việt Nam

Philippines là nguồn ube nổi tiếng nhất nhưng không phải nguồn duy nhất. Ube có tên khoa học là Dioscorea alata, cũng được trồng ở Trung Quốc và Việt Nam, trong đó Việt Nam là nước sản xuất đáng kể. Báo chí còn ghi nhận Philippines đã nhập ube trồng tại Việt Nam.

Với người mua, có thêm một nguồn xuất xứ giúp chia nhỏ rủi ro khi thiếu hụt ube. Doanh nghiệp cũng có phương án dự phòng khi một nước đổi quy định xuất khẩu hoặc mất mùa.

Goodprice Foods sản xuất bột khoai mỡ nguyên chất từ khoai mỡ tím (Dioscorea alata L.) trồng tại Việt Nam. Củ được rửa, thái lát, hấp chín, sấy lạnh rồi xay mịn 80 đến 120 mesh. Năng lực sản xuất đạt tới 50 tấn mỗi tháng.

Làm sao kiểm tra đúng là ube thật?

Khi thiếu hụt ube, việc kiểm tra thứ bên trong bao hàng càng quan trọng hơn. Doanh nghiệp nên yêu cầu các điểm sau trước khi duyệt sản phẩm:

Tên khoa học: Spec cần ghi Dioscorea alata. Khoai lang tím là một loài cây khác (Ipomoea batatas).
Thành phần: Chọn sản phẩm ghi 100% ube, không thêm màu, hương hay chất độn.
Màu sắc: Bột ube thật có sắc tím tự nhiên. Màu tím quá rực, kiểu tím neon, có thể là dấu hiệu đã thêm màu.
COA và mẫu thử: Yêu cầu COA của một lô gần đây và thử mẫu trong chính sản phẩm của bạn trước khi đặt số lượng lớn.

Nếu đang so sánh bột với hương liệu, doanh nghiệp có thể xem bài bột khoai mỡ và hương ube.

Giữ nguồn cung bột khoai mỡ – Cần thống nhất gì với nhà cung cấp?

Doanh nghiệp giữ nguồn cung dễ hơn khi chốt trước lúc thiếu hụt ube trở nên gay gắt. Các điểm sau nên được ghi thành văn bản:

Kế hoạch sản lượng: Chia sẻ sản lượng dự kiến cả năm để nhà cung cấp chuẩn bị nguyên liệu, không chỉ cho đơn đầu tiên.
MOQ và đơn thử: Bắt đầu bằng một đơn nhỏ để thử sản phẩm và nhà cung cấp. Goodprice Foods nhận đơn từ 10 kg.
Bao bì: Thống nhất quy cách bao và nhãn. Goodprice Foods đóng bao 10, 20 hoặc 25 kg, bao jumbo 500 kg đến 1 tấn, hoặc gói nhãn riêng từ 100 g.
Thời gian giao hàng: Yêu cầu ngày giao cụ thể trong báo giá và lên kế hoạch sớm cho đơn lớn.
Chứng từ: Yêu cầu COA, giấy chứng nhận xuất xứ (C/O), giấy chứng nhận kiểm dịch thực vật và chứng nhận halal nếu thị trường của bạn cần.
Điều kiện thương mại: Xác nhận Incoterm và cảng. Goodprice Foods báo giá EXW, FOB, CNF hoặc CIF từ cảng Cát Lái, TP. Hồ Chí Minh.

Kết luận

Thiếu hụt ube là thiếu ube tươi và vật liệu nhân giống, không phải lệnh cấm bột ube. Doanh nghiệp kiểm tra kỹ nguyên liệu, chia nguồn mua qua nhiều xuất xứ và chốt sớm sản lượng, thời gian giao hàng, chứng từ sẽ chủ động hơn. Nếu bạn đang tìm nguồn cung thứ hai, bạn có thể xem spec bột khoai mỡ nguyên chất và liên hệ Goodprice Foods để nhận mẫu và báo giá.

Câu hỏi thường gặp

Philippines có cấm xuất khẩu bột ube không?

Không. Lệnh tạm dừng chỉ áp dụng cho ube tươi và vật liệu nhân giống. Ube chế biến, gồm bột, nghiền và mứt, vẫn được xuất khẩu.

Vì sao ube bỗng trở nên phổ biến?

Màu tím tự nhiên và vị ngọt nhẹ của ube rất hợp với đồ uống, món tráng miệng bắt mắt. Nhu cầu tăng nhanh ở các thị trường nhập khẩu như Mỹ và Hàn Quốc.

Ube chỉ có ở Philippines thôi sao?

Không. Ube là tên gọi tiếng Philippines của khoai mỡ tím Dioscorea alata, loài cây cũng được trồng ở nhiều nước khác, trong đó có Việt Nam. Philippines vẫn là nguồn ube nổi tiếng nhất.

Ube có bị cấm ở Mỹ không?

Không. Ube không bị cấm ở Mỹ. Quy định hiện nay là lệnh của Philippines về xuất khẩu ube tươi và vật liệu nhân giống, còn ube chế biến vẫn được vận chuyển.

Ở Mỹ có mua được ube tươi không?

Ube tươi khá khó tìm ở Mỹ, trong khi Philippines đang tạm dừng xuất khẩu ube tươi. Các dạng chế biến như bột ube, ube bào đông lạnh và mứt ube dễ tìm nguồn hơn.